Wat is de ISO-standaard?
B1 en de ISO-standaard hebben elk een heel andere functie:
B1 is een taalniveau voor niet-moedertaalsprekers in het Europese taalonderwijs. Het is dus geen schrijfrichtlijn.
De ISO-standaard is een schrijfrichtlijn, ontwikkeld door een groep internationale experts duidelijke taal. Het is bedoeld voor overheden, organisaties en bedrijven, en is dus niet beperkt tot taalonderwijs.
Betekenis van B1
B1 is een van de zes taalniveaus uit het Gemeenschappelijk Europees Referentiekader voor Moderne Vreemde Talen (ERK). Die niveaus zijn bedoeld voor het taalonderwijs en tonen aan in welke mate een cursist een nieuwe Europese taal beheerst. Op de website van de Taalunie vind je meer informatie over het ERK.
Als we praten over B1, beschrijven we dus strikt genomen het taalniveau van een niet-moedertaalspreker, en meer bepaald hoeveel woordenschat en grammaticale complexiteit die aankan. Het gaat dus over woorden en zinnen, kortom de begrijpelijkheid.
Van taalniveau naar ‘richtlijn’
Vooral in Nederland wordt het taalniveau B1 ook gebruikt als een schrijfrichtlijn. Het uitgangspunt is: als je je richt op mensen die het Nederlands op B1-niveau beheersen, bereik je het grootste deel van de bevolking.
Dat klopt niet. Een tekst op B1-niveau kan voor niet-moedertaalsprekers met dat taalniveau inderdaad begrijpelijk zijn op woord- en zinsniveau. Toch kan het zijn dat de structuur onduidelijk is, waardoor de lezers de kernboodschap niet vinden. Of dat de inhoud van een zin niet aansluit bij de achtergrondkennis van de lezer. Het is kortom geen garantie dat lezers de tekst bruikbaar vinden. B1 houdt dus rekening met begrijpelijkheid maar niet met de drie andere principes uit de ISO-standaard: relevantie, vindbaarheid en bruikbaarheid.
Nut van B1
Binnen het taalonderwijs is B1 duidelijk afgelijnd en onderbouwd. Mogen we het ook gebruiken als schrijfrichtlijn voor duidelijke communicatie? In strikte zin niet.
En toch. In sommige organisaties is de term intussen heel gangbaar geworden als richtlijn. Het biedt houvast en maakt mensen bewust van het belang van duidelijke communicatie. Is het dan zinvol om die term helemaal te verbannen? Waarschijnlijk niet, op één voorwaarde: als de schrijfrichtlijn vertrekt vanuit alle vier de principes: begrijpelijkheid, vindbaarheid, relevantie en bruikbaarheid.